به گزارش پایگاه خبری تحلیلی« برچلو»؛ مصطفی کوچکزایی روانشناس و عضو فرهنگستان علوم پزشکی گفت: بررسیهای روانشناختی نشان میدهد که ریشه بسیاری از رفتارهای پرخطر در «اغتشاشات» و «تخلیههای هیجانی خیابانی»، نه در متن سیاست، بلکه در لایههای پنهان بازیهای رایانهای، الگوهای غلط خانوادگی و فقدان «چشمانداز رشد» در نهاد خانواده نهفته است.
تکنیکهای رسانهای؛ وقتی «بازی» به «واقعیت» تبدیل میشود
یکی از اصلیترین ابزارهای جریانهای معاند برای درگیر کردن نوجوانان، بهرهگیری از تکنیک «همانندسازی» و «قهرمانسازی» است. رسانهها با استفاده از سریالها و بازیهای شاخصی همچون کال آف دیوتی (Call of Duty) و GTA، انگیزهها و نقشههای ذهنی نوجوان را بهصورت پنهان شکل میدهند.
در این فرآیند، نوجوان ۱۳ تا ۱۸ ساله که در اوج تغییرات هورمونی و میل به دیدهشدن است، خود را در نقش قهرمان بازی میبیند. زمانی که این الگوی ذهنی در خانه و مدرسه تخلیه نشود، با کوچکترین جرقه رسانهای، نوجوان همان رفتارهای خشن و استراتژیهای جنگی محیط بازی را در سطح خیابان بازنمایی میکند. در واقع، خیابان برای او نه یک میدان سیاسی، بلکه مرحلهای از یک بازی هیجانی برای اثبات خود است.
خانواده؛ پناهگاه یا عامل گریز؟
تحلیلهای روانکاوانه نشان میدهد که بسیاری از نوجوانان حاضر در ناآرامیها، از خانههایی میآیند که فضای آن آکنده از «خشم پنهان» و «غر زدنهای مداوم» والدین است. وقتی والدین استرسهای معیشتی و ناامیدی خود را به فرزندان منتقل میکنند، ناخودآگاه ورودیهای ذهنی نوجوان را مسموم میسازند.
در چنین شرایطی، اگر خانواده «چشمانداز رشد» نداشته باشد و استعدادهای نوجوان را شناسایی نکند، او برای فرار از فشار روانی خانه به «پناهندگی فضای مجازی» روی میآورد. فضای مجازی نیز با روایتسازیهای هدفمند، این انرژی جسمانی و هیجان انباشته را به سمت تخریب و رفتارهای رادیکال هدایت میکند.
راهکار عملی: تحلیل SWOT برای خانواده ایرانی
برای عبور از این بحران، والدین باید از نگاه «آزمون و خطا» به فرزندان دست بردارند. گام اول، خودشناسی والدین و استفاده از مدل تحلیل SWOT (شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها) در نهاد خانواده است:
فرصتشناسی: شناسایی استعدادهای نوجوان و ایجاد محیطی برای تخلیه انرژی (مانند ورزش و فعالیتهای گروهی مثبت).
گفتگوی همسو: گفتگو نباید به معنای نصیحت یا غلبه باشد؛ بلکه باید «اتمسفر مشترک» ایجاد کرد تا نوجوان بدون ترس از برچسب خوردن، ابراز وجود کند.
مهارت «نه گفتن» بدون طرد اجتماعی؛ چالش گروه همسالان
یکی از دغدغههای اصلی نوجوانانی که مسیر درست را میشناسند اما در میان دوستان هیجانزده قرار دارند، ترس از «طرد اجتماعی» است. روانشناسی رشد توصیه میکند که در این موارد، نوجوان باید بر مبنای «خیرخواهی بدون جدل» رفتار کند:
وظیفه تذکر، نه جنگ: نوجوان باید بیاموزد که لازم نیست همه را متقاعد کند. او میتواند با حفظ استقلال فکری، موضع خیرخواهانه خود را بیان کند اما وارد بازیهای کینهتوزانه نشود.
صبر راهبردی: همانطور که در آموزههای دینی (مانند داستان حضرت یونس) آمده است، نباید با تندی از جامعه برید. هدف، حفظ رابطه در عین پایبندی به اصول است تا در زمان فروکش کردن هیجانات، مرجعیت فکری او برای دوستانش حفظ شود.
بلوغ عقلانی و تفکر انتزاعی
از سن ۱۳ سالگی، تفکر انتزاعی در نوجوان شکل میگیرد و او آماده پذیرش مفاهیم عمیقتر و مسئولیتهای شرعی و اجتماعی میشود. اگر در این سن، خوراک فکری مناسب و حس «اعتباربخشی» به او داده نشود، دشمن از این ظرفیت برای ایجاد «پیادهنظام هیجانی» استفاده خواهد کرد. در «گام دوم انقلاب»، تمرکز بر ابعاد مختلف سلامت روان و تحلیل دقیق نیازهای نسل جدید، کلید ایمنسازی جامعه در برابر تروریسم رسانهای است.
انتهای پیام/
دیدگاهتان را بنویسید