به گزارش پایگاه خبری تحلیلی« برچلو»؛ به نقل از خبرگزاری مهر؛ همزمان با تشدید ناترازی بنزین و افزایش هزینه تأمین سوخت، دولت اجرای طرح انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی را با جدیت بیشتری دنبال میکند؛ طرحی که قرار است شیوه توزیع یارانه بنزین را تغییر دهد، اما به اعتقاد برخی کارشناسان، صرف تغییر ابزار تخصیص سهمیه نمیتواند بهتنهایی مشکل مصرف بالا، قاچاق و ناترازی سوخت را حل کند.
انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی در ماههای اخیر وارد مرحله اجرایی شده و دولت برای فراهم کردن زیرساختهای آن اقدام کرده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، هدف اصلی این طرح، شفافتر شدن فرآیند تخصیص یارانه و مشخص شدن مصرفکننده واقعی سوخت است؛ ضمن آنکه تأکید شده انتقال سهمیه به کارت بانکی لزوماً به معنای حذف کارت سوخت نیست.
این طرح در شرایطی دنبال میشود که نظام قیمتگذاری بنزین نیز وارد مرحله جدیدی شده است. از ۱۷ شهریورماه، نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان افزایش یافته و همزمان نرخهای سهمیهای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی همچنان برقرار است. با این حال، پرسش اصلی این است که آیا تغییر محل تخصیص سهمیه میتواند ناترازی بنزین را برطرف کند یا اینکه ریشه بحران در بخشهای دیگری همچون قاچاق، مصرف بالای خودروها، ضعف توسعه CNG و ناکارآمدی ناوگان حملونقل قرار دارد؟
انتقال سهمیه؛ اصلاح روش توزیع یا راهکار کاهش مصرف؟
محمدجواد نوفرستی کارشناس انرژی، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به طرحهای جدید مدیریت مصرف سوخت، معتقد است پیش از اجرای هر سیاستی باید مشخص شود که هدف آن چیست و آیا ابزار انتخابشده واقعاً میتواند مصرف بنزین را کاهش دهد یا خیر.
به گفته وی، تغییر قیمت یا کاهش سهمیه بهتنهایی لزوماً به کاهش مصرف منجر نمیشود و ممکن است صرفاً درآمد دولت را افزایش داده و همزمان فشار بیشتری بر خانوارها وارد کند.
نوفرستی با اشاره به طرح اختصاص سهمیه انرژی به افراد، گفت که خود او سالها پیش طرحی با عنوان «کارت اعتباری یارانه انرژی» پیشنهاد کرده بود، اما شرایط اقتصادی امروز کشور را برای اجرای شتابزده چنین سیاستی مناسب نمیداند.
وی معتقد است اگر سهمیهای به افراد اختصاص یابد و امکان مبادله آن در بازار ایجاد شود، باید از پیش پیامدهای آن برای بازار، اقشار فاقد خودرو و مصرفکنندگان پرمصرف بهطور دقیق بررسی شود.
وقتی سهمیه بنزین به مردم میرسد، ناترازی چه میشود؟
یکی از مهمترین استدلالهای موافقان انتقال سهمیه به کارت بانکی، اصلاح شیوه توزیع یارانه است؛ بهگونهای که یارانه از خودرو فاصله گرفته و به شهروند یا مالک واقعی سهمیه متصل شود. اما به اعتقاد منتقدان، این اقدام بهخودی خود تولید بنزین را افزایش نمیدهد، مصرف خودروها را کاهش نمیدهد و قاچاق را نیز الزاماً متوقف نمیکند. حتی برخی تحلیلها هشدار دادهاند که اگر سقف سهمیه، سازوکار مبادله و قیمت سوخت مازاد بهصورت شفاف مشخص نشود، ممکن است صرفاً محل توزیع یارانه و رانت تغییر کند. از این منظر، انتقال سهمیه به کارت بانکی را باید بیشتر یک اصلاح زیرساختی در نظام توزیع یارانه دانست تا نسخهای کامل برای ناترازی بنزین.
نوفرستی در بخش دیگری از این گفتگو، مقابله با قاچاق را یکی از فوریترین اقدامات برای مدیریت ناترازی سوخت دانست و گفت بخشی از رقم بالای توزیع بنزین در کشور ناشی از قاچاق است. این کارشناس انرژی معتقد است اجرای کامل سامانههای هوشمند، اتصال دقیق مصرف به هویت مصرفکننده و کاهش امکان استفاده چندباره یا غیرشفاف از کارتهای سوخت میتواند به شناسایی مصرف واقعی کمک کند. از این منظر، اگر هدف دولت از انتقال سهمیه به کارت بانکی، افزایش شفافیت باشد، این سیاست باید همزمان با تکمیل زنجیره دادههای مصرف، حملونقل و توزیع سوخت اجرا شود؛ در غیر این صورت، صرفاً ابزار پرداخت تغییر خواهد کرد.


دیدگاهتان را بنویسید